एकाउन्टमा एउटा मान्छे

-राजेश चाम्लिङ
युद्ध लड्न चाहेजस्तो आँखा जुधाउने
भाग्न खोज्दा डरले
फिस्स हाँसिदिने
त्यो मान्छे
जसलाई म सपनाभरी खोजिहिँड्थ्ये

मुटु झिकि दिन्छुभन्दा
हातमा काँडा छ भन्ने
मनको घरमा निम्तो दिँदा
रुन चाहान्न भन्ने
फकाईदिन्छु छायाँ भन्दा
अल्झेला पछ्यौरी भन्ने
कालो कालो छोटो कपालमा
कालै स्कार्फले
चाहाना ढाकि हिँड्ने
पल्लो घरको छतमा निस्किएर
कुमारी छोरीको खातिर
एक अन्जुली रीस फ्याँक्ने
घरवेटी जस्तो
त्यो मान्छे
जसको लागि हृदयमा
एउटा खाता खोलेँ
त्यो मान्छे
हरेक साँझ अस्ताउँछ
पश्चिमको घाम सँगै
हरेक रात उदाउँछ
पूर्वको जूनसँगै
मानसमा
ब्यालेन्स भएर
तीतो तीतो सम्झनाको ब्याज पकाउँदै
अझ पनि साँउको साउँ छ
मेरो एकाउन्टमा

सपना

राजेश चाम्लिङ
झुट हो भन्ने
थाहापाएर होला
सायद
आजभोलि
तिमीलाई खोज्न छाडेको छु

तिम्रो वस्ती
र
मेरो वास्तविकताको दूरी
टाढा भएकोले हुनुपर्छ
तिमीसम्म आउने चाह मारिसकेको छु

तिम्रो स्वर्णिम संसारसँग
तुषारे जीवन नअटाउने भएरै होला
सामिप्यता टुटाउन छाडेको छु

सत्य भए 'सपना'
फोस्रो मुटु लिएर
भर्भराउँदो जीवन बाँच्नु पर्ने
तिम्रो विवशता देखेर
आजभोिल तिमीलाई
देख्न छाडेको छु
तिम्रो बारे सोच्नै छाडेको छु

तिमी, इतिहास र म

तिमी, इतिहास र म
-राजेश चाम्लिङ
लौ सुन!
देखेऊ
यतैबाट चलाईयो त्यसको सवारी
एक झोँक्का हिनहिनाईराखेर
गयो त्यो विश्वासघाती
विलकुल भगवान विष्णु जस्तै
तिम्रो बहादुरिताको सडकमाथिबाट
जसमूनि दवाईएको छ
मेरो टाउको
र प्लास्टर गरिएको छ
बादशाहहरुको जालि इतिहासस अलकत्र


त्यो इतिहास
जो लेखियो मेरो रगतले
तर लेखे उनीहरुले
र म
आफ्नो नाम पढ्न अगावै शहिद भएँ

ओ! सडक छेऊ उभिएको मान्छे
कतै भेटे भेटे जस्तो
कतै देखे देखे जस्तो
आफ्नै जस्तो लाग्छ
त्यो तिम्रो चिम्सो चिम्सो आँखा
त्यो तिम्रो होचो होचो कद

के विलखवन्दमा छौ ?

गएर सोध्नु घाम जूनसँग
सोध्नु खोलानालासँग
र हेर्नु ऐसेँलु झ्याङभित्र अल्झिएका सवुतहरु
त्याहाँ मित बनेर आए उनीहरु
पि्रत लाएर िगंडे हाम्रो टाउको
र लुटे हाम्रो माटो

ए इमान्दार मान्छे
कहिले विजय गर्छौ
तिमी चोमोलुङमा आफ्नै स्वाभिमानको
कहिले छिचोल्छौ त्यो दुर गन्तब्य
इतिहास आफ्नै सडकको
कहिले पढ्छौ इतिहास आफ्नै रगतको ।

दशै घरको कुरा र यसको राजनीति

'यसपाली घर जाने कि नजाने?
'घर कहिले जाने हो?'
साथीहरुसँग भेटघाट हुँदा वा टेलिफोनमा कुराकानी हुँदा आजभोलि प्रत्येक पटक यी वाक्यांशहरु सोधिन्छन् । नेपालका हिन्दुहरुले मनाउने चाड दर्शैँ नजिकिएकोले सबैलाई यी प्रश्नहरुको सहज लाग्छन् । मैले थाहापाएदेखि नै हाम्रो घरमा दशैँ मनाईएको कहिले पनि याद छैन । कुन परिस्थितिले हो साथीहरुले वर्णन गरेझै दशैको मजा लिनसक्ने उमेर भईसक्दा हाम्रो घरपरिवारमा दशै मान्न छाडि सकिएको थियो । यद्धपी माऊलो गएर भने धेरैपछि लाग्छ २०५३÷०५४साल सम्म टीका लाउने र दक्षिणा थाप्ने गरिन्थ्यो । त्यभाइबहिनीको नेत्रित्व गर्दै जानु पर्ने भएकोले होला त्यसमा त्यति धेरै आनन्द आउँदैन थियो । राजनैतिक चेतना आएपछि त्यो बन्द नै गरियो । त्यसैले दशैँलाई त्यस्तो धुमधाम चाड जस्तो मलाई कहिल्यै लागेन । बरु वासिम खाँदै महिनौँसम्म दौँतरीहरुसँग नाच्न पाईने साकेला आयो कि त्यसै त्यसै ह्दयमा घर पुग्न पाए जस्तो लाग्छ । स्कुल कलेज सरकारी कार्यलय निजी संघसँस्थालगायत सबैमा लामो विदा हुनेभएकोले यो प्रश्न सोधिनु कुनै ठूलो विषय होईन । तर यहाँ उठाउन खोजिएको विषय घर जाने नजानेको होईन कथित महान चाड दशैँले बोकेका राजनीतिक साँस्कृतिक आर्धिक र धार्मिक पक्षहरुको केहि विश्लेषण गुर्न हो ।

दशैँको धार्मिक पक्ष
दशैँ हिन्दुहरुको चाड हो । वर्षको दुई पटक मनाईने भए पनि चैते दशैँलाई खास पर्वको रुपमा मानिएको पाईदैन । असोज/कार्तिकमा मनाईने दर्शैँलाई भने धुमधामका साथ मनाउने गरिएको छ । त्यसैले सामान्यत दशैँ भन्नाले यहि बेला मनाईने चाडलाई बुझ्ने गरिएको छ । दशैँसँग जोडिएका महिशुर र देवी दुर्गाको मिकथ होस वा राम र रावणको मिथक यी सबै हिन्दुहरुको नायक नायीकाहरु हुन् । दशैँ मनाउदा अपनाईने विधिविधानले पनि यो हिन्दुहरुको चाड भएको स्पष्ट पार्दछ । परापूर्वकालदेखि शक्तिको पूजा गर्ने हिन्दु धार्मिक मान्यता अनुसार दशैँ शक्तिको पूजा गर्दै मनाईने चाड हो । देवी दुर्गालाई पुज्ने परम्परा यसको बलियो उदाहरण हो । टीका लगाउँदा प्रयोग गरिने आशिर्वादको भाषा सँस्कृत र त्यसको मर्म पनि शक्ति प्राप्त गर्ने मनसायबाट प्रेरित रहेको छ । सँस्कृत कुनै समय शासक वा शक्तिकेन्द्रमा रहेकाहरुको भाषा थियो । यो कहिलेदेखि मनाउन थालियो यसको एकिन तथ्त्य कसैले किटा नर्ग सकेको छैन । तथापी दुर्गाहाङ याक्खा राईले ुब्राम्हाणवाद विरुद्ध जनजाति र उत्पीडित वर्गु पुस्तकमा यसको शुरुवात लिच्छवीकालमा भएको हो कि भन्ने तर्क राखेका छन् । त्यसो त धार्मिक मान्यतामा आधारित अधिकांश चाडहरु मनाउन शुरु गरिएको कुनै निश्चित मिति भेटिँदैन । दशैँ पनि धार्मिक मान्यताको जगमा स्थापित चाड भएकोले कुनै निश्चित मिति नभेटिनु स्वाभाविक हो ।

दशैैको राजनीतिक पक्ष र जनजाती

धार्मिक मान्यताबाट स्थापित भएको दशैँलाई शासकहरुले गैरहिन्दुहरुलाई हिन्दुकृत गर्ने बलियो माध्यमको रुपमा प्रयोग गर्न थाले पछि यसले राजनैतिक अर्थ पनि बोक्न थालेको छ । जनमुक्ति पार्टीको अगुवाईमा ुदशैँ बहिस्कार आन्दोलनु थालिए पछि त यसले झन ठूलो राजनीतिक रुप ग्रहण गरेको छ । चाड मनाउने नाममा हुने भड्किलो खर्चको कारण यो आजभोलि हुनेखाने र हुँदा खानेको बीच वर्गीय चरित्र बोकेको चाडको रुपमा समेत स्थापित हुनथालेको छ । खासगरि पूर्वका राई लिम्बु याक्खा सुनुवारलगायतका गैर हिन्दु जातीहरुलाई हिन्दुकृत गर्ने क्रममा यसको ब्यापक प्रयोग भएको पाईन्छ । शासकहरुले बलपूर्वक दशैँ मान्न वाध्य पारेपछि पनि आफ्नो चाड नभएको कारण दशैँ नमान्ने जिद्धि गरेपछि किराती समुदायका रामलीहाङ र रिदामालाई तात्तकालिन राणा सरकारले विजया दशमी कै दिन मृत्यु दण्ड दिएर उनीहरुको घरमा राँगा काटि भत्यार लगाएको ब्राह्णवाद विरुद्ध जनजाति उत्पीडित वर्गः राई १९९६ तत्थ्यले पनि यसको राजनीतिक अर्थ रहेको पुष्टि गर्दछ ।
शासकहरुको बल प्रयोगका कारण दशैँ मनाउन बाध्य भएर आजभोलि कतिपयले आफ्नै चाडको रुपमा लिन थाले पनि वास्तविक रुपमा यो उनीहरुको चाड होईन । दशैँ किरातीलगायतका जनजातिहरुको चाड नभएको प्रमाणित गर्ने थुप्रै उदाहरण छन् । १ यो हिन्दुहरुको चाड हो किरातीहरु हिन्दुधर्मावलम्बी होईनन् । २ यसमा शक्तिको पूजा गरिन्छ किरातीहरु कहिले पनि शक्तिको पूजारी थिएनन् उनीहरु प्रकृतिको पूजा गर्छन् । दर्शै यदि उनीहरुको चाड हुन्थ्यो भने निश्चय पनि त्यो प्रकृति पुजासँग सम्बन्धित भएर जोडिन्थ्यो । ३ जनजातिहरुले मनाउने प्रत्येक चाडको गीत रहेको पाईन्छ । अर्थात जनजातिहरुले मनाउने चाडको आफ्नै विषेशता बोकेको गीत रहेको हुन्छ । जस्तै साकेला चाडको आफ्नै गीत छ । रोधीको आफ्नै भाका र शैलीको गीत छ । तर दशैँको त्यस्तो कुनै गीत छैन । त्यसैले पनि यो उनीहरुको चाड हुनसक्दैन । ४ मुद्दुम किरातीहरुको उत्पति देखि दैनिक जीवनको ब्याख्या र जीवन निर्वाहको क्रममा आउने विविध घटनावलीहरुको ब्याख्या हो । त्यसमा किरातीहरुले मनाउने प्रत्येक चाड परम्परा सँस्कारको ब्याख्या पाईन्छ । तर दशैँबारे मुद्दुमा केहि उल्लेख नभएको विद्धवानहरुको राय छ । त्यसैले पनि यो किरातीहरुको चाड होईन । ५ दशैँ विजयको प्रतिक हो । यसको मुख्य विषय नै विजयको प्रतिकको रुपमा ुटीकाु लगाउनु हो । जनजातिहरुमा कुनै विषमा विजय प्राप्त गरे हर्षोल्लास गर्दा टीका लगाउने परम्परा छैन/थिएन ।
यी सबै तथ्यहरुको अलवा दशैँ मनाउँदा किरातीहरुले अपनाउनु पर्ने विधिबाट पनि यसको थप पुष्टि गर्न सकिन्छ । जस्तो दशैमा मार हानेपछि प्रत्येक किरातीको घरमा हातको औँलाको पाजाले रगतको चिन्ह राखेको पाईन्छ । बुढापाकाहरुका अनुसार त्यो तात्कालिन सरकारको प्रतिनिधिहरुको लागि राखिएको चिन्ह हो । किराती वस्तीमा दशैँ मनाईयो कि मनाईएन भनेर निरिक्षण गर्न सरकारले प्रत्येक वर्ष एक प्रतिनिधि खटााईएको हुन्थ्यो । उसले घरको भित्तामा हातको पाजाले रगतको छाप लगाएको नदेखेमा दशैँ नमानेको ठहरिन्थ्यो र उनले ुअड्डाु तात्कालिन प्रशासनलाई खबर गर्दथ्यो । त्यसपछि रगतको छाप नहुने परिवारलाई दण्डित गरिन्थ्यो । आफ्नै मातृभाषा रहेको जनजाति समुदायले दशैमा टीका लगाउँदा आर्शिवाद दिनेक्रममा सँस्कृत भाषा किन प्रयोग गर्छन भानुभक्त आचार्यको रामायण छ्यापछ्याप्ती नभईन्जेल नेपाली भाषासमेत बोल्न नजान्ने किरातीहरुले ुआईन्द्र नसुते सत्रौँ छायौँ र गभे………ु कसरी सिके होलान दशैँ उनीहरुको आफ्नै चाड हुन्थ्यो भने त आफ्नै भाषामा आशिार्वाद दिने वा कुनै पुजा गर्ने पक्कै पनि हुन्थ्यो । किनकी छौवा माछाकुमा लगायतका हरेक परम्परागत सँस्कार सम्पन्न गर्दा किराती समुदाय अन्तर्गतका चाम्लिङ राईहरुले आफ्नै भाषामा विधिविधान सम्पन्न गरेजस्तै अन्य किराती समुदायको पनि आफ्नै भाषामा त्यो अवश्य हुनेथियो । यी ब्यावहारिक तथ्यहरुले पनि दशैँ जनजातिहरुको होइन भन्ने पुष्टि गर्दछ ।

दशै मान्ने र नमान्ने विवाद
लामो समयदेखि राज्यको तर्फबाट हरेक प्रकारका सुविधा दिएर दशैँलाई राष्ट्रिय चाडको रुपमा स्थापित गर्ने प्रयास गरिनुमा भएपनि सामाजिक रुपमा यसलाई सबैले आफ्नो चाडको रुपमा स्वीकार गर्न सकेका छैनन् । पछिल्लो चरणमा त यो राजनैतिक आन्दोलनको विषयसमेत बनेको छ । राई लिम्बु गुरुङ मगरलगायतका समुदायको केहि अगुवाहरुले सार्वजानिक कार्यक्रम नै गरेर यो बहिस्कार आन्दोलन गरेका थिए ।यद्धपी ती समुदायका थुप्रैले अझै पनि दशैँलाई चाडको रुपमा मानिरहेकै छन् । भूमण्डलीकरणको कारण सम्पूर्ण विश्व नै एउटै भईरहेको बेला भ्यालेन्टाईन डे जस्तो सँस्कृति विश्वब्यापी भईरहेको बेला एक समय सबैले स्वीकारी सकेको चाडलाई किन विवादमा पार्ने यो सम्पूर्णदेशलाई एकशुक्रमा बाँध्ने साधन पनि हो । यो बाहेक नेपालमा कुन चाड छ जसले देशलाई एकै ठाउँमा ल्यउन सक्छ त्यसैले यसको विरोध गर्नु र बहिस्कार गर्नुभन्दा भएका कमि कमजोरीलाई सच्याएर नयाँ ढंगले मनाउनु राम्रो । यस्ता थुप्रै तर्कहरु पनि आउने गर्छन् । तर यी सबै विवादको समाधान होईनन् बरु एकात्मक राज्यको पुरानो आर्दश स्थापित गर्ने तर्कहरु हुन । किनकी दशैँ विवादास्पद चाड बनिसकेको छ । योसँग कतिपय समुदायको रगत लिएको इतिहाँस गाँसिएको छ । भने कतिपय समुदायले आफ्नो सँस्कृति मास्ने अभियानको रुपमा पनि लिएका छन् । के समय वित्यो भन्दैमा कसैले आफ्नो आमामाथि बलात्कार गर्ने मान्छेलाई माफी दिनसक्छ यसो भन्दैमा दशैँ सबैले बहिस्कार गर्नेपर्छ भन्ने होईन । तर सबैले मान्नै पर्छ भन्ने पनि छैन । लौ दर्शैँ बहिस्कार गरौँ भन्दै िहंड्नु जति बेकार छ ुलौ राष्ट्रिय चाड दशैँ आयोु भन्दै वकालत गर्नु त्यति नै हास्यास्पद छ । यो अब विगतमा आफ्नो समुदायमाथि शासकहरुले गरेको दमनको मौन समर्थन गर्ने त्यसको विरोध गर्ने भन्ने विषयको रुपमा स्थापित भईसकेको छ । त्यसैले जो विरोध गर्छन उसले नमनाउनु स्वाभाविक हो र जो मौन समर्थन गर्छन उसले मनाउनु पनि त्यतिकै स्वाभाविक हो ।

शहिद र शासक

मलाई थाह छ तिमी मेरो भाषा बुझ्दैनौ
वर्षौ अघि तिमीसँग मित लाएपछि
मैले बोल्न छाडेको छु
तिम्रो नाम जप्दा जप्दै
आफ्नै नाम भुलेको छु

यतिन्जेल
तिमीले बाँधिदिएको
संवैधानिक सीमाभित्र बाँचिरहेँ
तिमीले तोकिदिएको
चार किल्लाभित्र फुलिँरहेँ/झुलिरहेँ
फक्रँदै/झर्दै झर्दै/फक्रँदै पर्खिरहेँ
वास्तवमा मेरो भाषा त सहिद पो भएछ

हो त्यस्तो सहिद
जसको रातो रगतले इतिहास लेखिन्छ
तर इतिहासको अक्षर कालो हुन्छ

त्यस्तो सहिद
जसको बलिदानले इतिहासको
पाङ्ग्रा अधि बढ्छ
तर इतिहासको भाषा अर्कै हुन्छ
म त्यो सहिद भएँछु
जसले इतिहास बनाउँछ
तर इतिहासको पानामा उसको नाम छुट्छ
जस्तो कि माहुरे गढिमा बुइलाहाङ
जस्तो कि भैरवनाथ गणमा नवीनहाङ
तिमी कहाँ हरायौ हँ

त्यो दरवारको ठीक अघिल्तिर
सडकमा ढलिराखेको मेरो लास कुल्चिराखेर
त्यो दरवारको ठीक अघिल्तिर
मेरो रगतले कोरेको सीमारेखा छिचोलेर
तिमी कहाँ हरायौँ

के तिमी दरबारको पुरानो झ्याल रिपायर गर्दै छौ
जो आन्दोलनकारीले हानेको इँटाले फुटेको थियो

हेर त सडकमा
आन्दोलनकारीले छाडि गएका जुत्ता चप्चलहरु
अझै पनि असरल्लै छन्
विशेषाङ्क साहित्यिक त्रैमासिक वर्ष १ अंक १ २०६५

फर्मान

- राजेश चाम्लिङ

ल है त!

उँधो बगिजाने खोला हो कि

नफर्कने जिन्दगानी

ओइलाईजाने फूल हो कि

एकबार आउने जोवन

दाउमा राखेर

अब म आएँ

लगाउनु ! अझ अग्लो लगाउनु अध्यादेशको पार्खाल

र छोप्नु निरङ्कुशताको दरबार

तिमी अब असुक्षित छौँ

एकदम असुरक्षित ।

यो कहिल्यै पास नहुने परीक्षा

नाथे राष्ट्रियताको थोत्रो भारी

कति थामी राखूँ म मात्रै

बिसाईराखेर फिरफिरे दोभानमा

एक थुङ्गा लिम्चबुङ

सिउरेर ढोलको तुनमा

आई पुगे म

तिम्रो सुरक्षाको सबभन्दा वल्लो किल्ला नाघेर

होस गर्नू तिमी साँच्चै असुरक्षित छौ


नपठाउनु अब फेरीवालहरु

ती उहिल्यै आईसके जोगी बनेर

अब मसँग छैन माटो कोक्पाले झै दान गर्न

नपठाउनु भानुभक्तीय श्लोक

अब मसँग छैन भाषा मेरी आमाले झैँ लुटाउन

म आवाज विहिन निःशब्द विल्कुल पाहाड झैँ

अब आएँ तिमीलाई सोध्न

कि तिम्रो पाईताला मूनि दबाईएको

म हो हुँ

हतुवागढीगमा काटिएको वालिङहाङ

लिगलिगकोटे दौडमा ठगिएको धावक

कि नाक कटुवा कीर्तिपुरे खर्पन

हो म उभिएँ अब तिम्रो छेऊ

घाँटी घाँटीसम्म भोगेको उपेक्षा छाद्न


एकबारको जिन्दगानी

तिम्रो तरवारको धारमा

राखेर बन्दकी

आएँ म टाउकोले टेकेर

होस् गर्नु तिमी असुरक्षित छौ

एकदम असुरक्षित ।


उँधो बगिजाने खोला हो कि

नफर्कने जिन्दगानी

ओइलाईजाने फूल हो कि

एकबार आउने जोवनदाउमा राखेर

अब म आएँ

तिमी असुरक्षित छौ

एकदम असुरक्षित

थुम्को साहित्यीक त्रैमासिक तेस्रो अंक २०६२ तथा साईनो दशैँ अङ्क २०६३

प्रतिछायाँ

प्रतिछायाँ
-राजेश चाम्लिङ

खेल्दै धुलाहरुमा भाँडाकुटी
टिपेर घँघरुको दाना एक मुठ्ठी
भैँसी गोठाला गर्दै रहेछु
ओहोई!
त्यो सपनाको पहाडमा
स्वप्निल त्यो पहाडमा

कुनै जाली देवाताहरुको क्रीडास्थल नवनेको
कुनै पापी रामहरुको वनवास नबनेको लखेटिएर
आफ्नै देशबाट देश खोज्नेहरुको
कालजयी पाखुरीले अज्र्याएको त्यो पहाडमा
म ढोल भिरेर काँधमा
एकोहोरो नाचिरहेको
सै ढोले सै अर्को ढोले खै

लडेर थुप्रै छयालिस सालहरु
जितेर थुप्रै सातसालहरु
एककिसिम बारुद कारखाना बनिरहेको
इतिहासभन्दा जेठो
त्यो पहाड
थिचिएर आफ्नै छाँतिका भिक्टोरियाक्रसहरुबाट
शताब्दीऔँदेखि आफैँसँग हारिरहेको
मेरो पुर्खाजस्तो
आज रातको सपनीमा देँखे
देखेँ कोहि पिप्पिरी पातमा सङ्घीय गीत सुसेलिरहेको
कोही स्वायत्तताको मुन्दुम फलाकीरहेको
हो ऐहोई!त्यो पहाडमा
राष्ट्रिय फूल बन्न नसकेको लिम्चिबुङ म
फूलिरहेको बैँसालु जोश
जस्तो अङ्कुराउँदै छ नयाँ नेपाल

मारिए पनि पृथ्वीका थुप्रै नारायणहरुबाट
वेखबर यो शताब्दीका छलहरुबाट
मान्द्रोमा जीवन बुनेर
जीवनको लागि मान्द्रो बुनेर
मर्दामर्दै बाँचिरहेको
त्यो आदिम पहाडमा
खोजिरहेको म
एकोहोरो सै ढोले सै अर्को ढोले खै (मुल्याङ्ककन अंक १६४ असोज २०६५ कवितामा जातीय स्वायत्तता किरात राई लेखक संघ गोरखापत्र दैनिक असोज ५ २०६४ चाम्लिङभाषामा अनुवादित भएर)

अध्ययन गर्नु आफैमा .......

अध्ययन गर्नु आफैमा महत्वपूर्ण कुरा हो । तर त्यस्तो अध्ययन जो जीवनको लक्ष उदेश्य र आकांक्षालाई डोर् याउँदै सार्थक जीवनको गोरेटोसम्म पुर् याउछले साँच्चिनै मानिसहरुलाई उत्साह दिँदो रहेछ । आजभोलि त्यस्तै भएको छ । एक वर्ष अगाडि मिलेको स्थायी सरकारी जागिर स्नातक तहसम्मको अध्ययन आदिको सफल्ताले मलाई लागेको थियो कि अब मेरो जीवन स्थिर हुनुपर्छ । मैले चाहेको प्राप्ती सायद यति नै हो । अब एउटा स्थिर जीवनको लागि अत्यावश्यकीय साथी खोज्नेछु र बाँकी यात्रा उनीसँगै हुने छ । तर साथीको खोजीमा लागेको मन धाईते भएर फर्किए पछि लागेको थियो । मेरो जीवनको यात्रा सकियो । तर जीवन त्यसरी मात्र कहाँ चल्न सम्भव छ र रोक्छु भन्दा भन्दै पनि यसको गति कहाँ रोकिन्छ र अर्थात छिटो अगाडि जान्छु भनेरमात्र कहाँ यसले आफ्नो गति बढाउन सक्दो रहेछर यसको आफ्नै नियम हुँदो रहेछ जसलाई चाहेर या नचाहेर पालना गर्नु सबैको विवसता नै रहेछ । जीवनप्रति यति उदाशिन भएर सायद मैले कहिल्यै सोचेको थिईन । म सँधै आशावादी मान्छे । मैले चाहेको हरेक चीज संघर्ष गरेर पनि प्राप्त गर्नु पर्छ चाहे त्यो आज होस या भोलि सायद मेरो स्वाभाव यस्तै थियो । त्यसैले कुनै पनि असफल्ता मेरो लागि नयाँ सफल्ताको शुरुवात हुन्थ्यो । तर भोगाईको यो कुनामा आएर त्यो मेरो अद्धतप्रति गहिरिएर सोच्न म बाध्य भएको छु । अति नै निराशा छाए पनि मन बहलाउन पुस्तक पढ्न थालेको छु । त्यसक्रममा मित्र बबिताले दिनुभएको करिब साढे चार सय पृष्टको ुमास्टर अफ द गेमु उपन्यास एकै दिनमा सकेँ । पहिले पनि पढिसेकेको पारिजात दिदीको संस्मरण संग्रह पाँच जसमा चारवटा कृति समावेश छन् लाई पनि दुई दिनमा सकेँ । त्यस्तै युवाहरुको गीत जो मेरो जीवनको अहिलेसम्मको सबभन्दा मनपर्ने उपन्यास पनि हो । फेरि दोहोर् याएर पढ्दै गर्दा मित्र बबितालाई दिनु परेकोले पूरा गर्न सकिन । यी सबै पुस्तकहरु मेरो जीवनको नयाँ यात्रको लागि नयाँ खुराक बनेको छ । तथापी यी पुस्तकहरुका केहि कम्जोरी पनि छन् । भखैरै दाइ भोगिराजबाट एक भारतीय लेखकको नयाँ उपन्यास ल्याएको छु । भने प्रकाश दाइबाट अन्तरमनको यात्रा यी सबै केहि दिनको लागि खुराक हुने छ । त्यस पछि फेरि पुस्तक खोज्ने छु । यथार्तमा यो मेरो नयाँ यात्रको शुरुवाती हो कि जस्तो लागि रहेछ । ………बाँकी अर्को अंकमा